Wie crypto heeft, moest dat al opgeven bij de belastingaangifte. Maar de handhaving was jarenlang minimaal. Dat verandert nu. Vanaf 1 januari 2026 geldt de Europese DAC8-richtlijn, en die betekent dat crypto-exchanges verplicht zijn om jouw transactiegegevens bij te houden en door te sturen naar de Belastingdienst. Geen handleiding meer nodig voor wie iets wil verbergen: het systeem doet het automatisch.
Wat de DAC8-richtlijn precies inhoudt
DAC8 is een Europese richtlijn die alle EU-landen verplicht om gegevens over crypto-transacties automatisch uit te wisselen. Dat klinkt technisch, maar de praktijk is simpel: iedere crypto-aanbieder die in Europa actief is, moet klantgegevens bijhouden en die periodiek doorgeven aan de nationale belastingdienst.
Het gaat om brede data: wie ben je, hoeveel staat er op je account, en wat heb je het afgelopen jaar gekocht, verkocht of ontvangen. Die informatie gaat vervolgens automatisch naar elke EU-lidstaat die daarin geïnteresseerd is. Heb je Ethereum op een Duits platform staan maar woon je in Nederland? Dan weet de Belastingdienst dat ook.
Wanneer krijgt de Belastingdienst die gegevens?
De exchanges beginnen per 1 januari 2026 met het bijhouden van data. De eerste rapportage over het jaar 2026 moet uiterlijk 31 januari 2027 zijn ingediend. Dat is dus niet dit jaar nog, maar je kunt ervan uitgaan dat de Belastingdienst medio 2027 een volledig beeld heeft van jouw crypto-activiteiten over 2026.
Belangrijk detail: de nieuwe rapportageplicht geldt voor erkende crypto-aanbieders, denk aan Bitvavo, Coinbase, Kraken en Binance. Wie uitsluitend in private wallets belegt zonder gebruik van exchanges, valt vooralsnog buiten dit systeem. Maar ook dan moet je je bezittingen zelf opgeven.
Hoe wordt crypto belast in box 3?
Crypto valt in box 3 onder de categorie "overige beleggingen en bezittingen", niet onder banktegoeden. Dat maakt een verschil, want het fictieve rendement voor deze categorie ligt hoger: voor 2026 is dat 6,00%. Over dat fictieve rendement betaal je 36% belasting, wat neerkomt op een effectieve belastingdruk van 2,16% van je vermogenswaarde per jaar.
Heb je op 1 januari 2026 voor 10.000 euro aan Bitcoin, dan rekent de Belastingdienst met een fictief rendement van 600 euro en betaal je daar 216 euro belasting over. Of je die Bitcoin het jaar daarna voor meer of minder verkoopt, speelt daarbij geen rol.
Er is een uitzondering: als je werkelijke rendement lager uitvalt dan het fictieve, mag je dat lagere bedrag opgeven. De Belastingdienst hanteert dan het voor jou gunstigste getal. Dat is relevant als crypto-koersen hard zijn gedaald tussen 1 januari en 31 december.
Heffingsvrij vermogen in 2026: 59.357 euro per persoon (fiscale partners samen 118.714 euro). Onder dat bedrag betaal je geen box 3-belasting, ook niet over crypto.
Crypto was al verplicht op te geven, maar de controle ontbrak
DAC8 verandert niets aan de fiscale regels voor particulieren. Crypto moest al jaren worden opgegeven bij de belastingaangifte. Het verschil is dat er nu voor het eerst een systematische controle plaatsvindt. Banken zijn al decennia verplicht om rekeninggegevens te delen; crypto bleef jarenlang buiten beeld.
Dat gaat nu snel rechttrekken. De Belastingdienst krijgt automatisch inzicht in wie bij welke exchange handelt en voor welke bedragen. Meer informatie staat op belastingdienst.nl.
Wil je weten hoe je veilig in crypto belegt en wat de risicos zijn? Lees ook ons artikel over veilig beleggen in cryptos.
Aangifte 2025: de deadline staat voor de deur
Iets anders dat nu urgent is: de aangifte inkomstenbelasting over 2025. De deadline is 1 mei 2026. Voor box 3 geldt de waarde van je crypto op 1 januari 2025, om middernacht op nieuwjaarsdag. Die snapshot-waarde is bepalend, niet de waarde op het moment van aangifte doen.
Heb je geen bewijs van je portefeuillewaarde op die datum? De meeste exchanges bieden accountoverzichten met historische saldos aan. Download die nu, want je hebt ze nodig voor de aangifte en als de Belastingdienst later vragen stelt.
Beleg je naast crypto ook in aandelen of ETFs? Dan gelden dezelfde box 3-regels. Lees hoe je de juiste aandelen kiest voor een goed gespreide portefeuille.
Wat dit nu concreet voor jou betekent
Als je crypto aanhoudt via een erkende exchange, kun je ervan uitgaan dat de Belastingdienst over jouw activiteiten in 2026 op de hoogte komt, uiterlijk begin 2027. Dat is geen reden tot paniek, maar wel een reden om je aangifte serieus te nemen.
Zorg dat je de waarde van al je crypto-bezittingen op 1 januari 2026 kunt aantonen, bewaar transactieoverzichten, en geef alles op in box 3. Ben je niet zeker of je de juiste belasting betaalt, dan is een belastingadviseur met crypto-ervaring een zinvolle investering. De boetes voor verzwijging kunnen fors oplopen.
DAC8 is geen bedreiging voor de gewone belegger die netjes aangifte doet. Het is een gelijkmatiger speelveld: wie crypto al correct opgaf, merkt niets veranderen. Wie dat nog niet deed, heeft tot 1 mei 2026 de tijd om dat recht te zetten.